A-Level Mechanics: วาด Free-body Diagram ก่อนตั้งสมการอย่างไร

อัปเดตล่าสุด: 7 ตุลาคม 2026

A-Level Mechanics: วาด Free-body Diagram ก่อนตั้งสมการอย่างไร

โจทย์ Mechanics ใน A-Level มักผิดตั้งแต่ก่อนคำนวณ เพราะลืมแรงบางตัว ใส่แรงที่ไม่มีอยู่จริง หรือเลือกแกนที่ทำให้สมการยุ่ง วาด free-body diagram ให้ครบก่อนทุกครั้ง แล้วค่อยแตกแรงตามแกนที่เลือก จะลดข้อผิดพลาดได้มาก

ขั้นตอนวาด free-body diagram

  1. เลือกวัตถุที่จะพิจารณาทีละก้อน วาดเป็นจุดหรือกล่องเดียว
  2. ใส่แรงโน้มถ่วง mg ชี้ลงแนวดิ่งเสมอ
  3. ใส่แรงสัมผัสทุกจุดที่วัตถุแตะสิ่งอื่น: แรงปฏิกิริยาตั้งฉากผิว (R), แรงเสียดทาน (F) ขนานผิวสวนทางการเคลื่อนที่หรือแนวโน้มที่จะเคลื่อนที่, แรงตึงเชือก (T) ชี้ออกจากวัตถุไปตามเชือก
  4. ใส่แรงภายนอกที่โจทย์ให้ เช่น แรงผลัก
  5. ไม่ใส่ “แรงลัพธ์” หรือ “ma” ลงในภาพ เพราะเป็นผลของแรงทั้งหมด ไม่ใช่แรงอีกตัว

เลือกแกนให้สมการง่าย

สถานการณ์แกนที่แนะนำเหตุผล
วัตถุบนพื้นราบแนวราบ และแนวดิ่งแรงส่วนใหญ่อยู่ในแนวนี้อยู่แล้ว
วัตถุบนพื้นเอียงมุม θขนานพื้นเอียง และตั้งฉากพื้นเอียงR และ F ไม่ต้องแตก แตกแค่ mg เป็น mg sinθ และ mg cosθ
วัตถุห้อยเชือก / รอกแนวการเคลื่อนที่ของแต่ละก้อนความเร่งของระบบอยู่ในแนวเชือก

ตัวอย่าง: กล่องบนพื้นเอียง

ตัวอย่างสร้างขึ้นเพื่ออธิบาย กล่องมวล m วางบนพื้นเอียงมุม θ มีแรงเสียดทาน F ต้านการไถลลง ในแนวตั้งฉากพื้นเอียง: R − mg cosθ = 0 จึงได้ R = mg cosθ ในแนวขนานพื้นเอียง (ทิศลง): mg sinθ − F = ma ถ้าแรงเสียดทานเป็นแบบจำกัด (limiting) ใช้ F = μR ได้

เช็กก่อนเริ่มคำนวณ

  • นับแรงอีกครั้ง: แรงโน้มถ่วง + แรงสัมผัสทุกจุด + แรงที่โจทย์ให้
  • ทิศของแรงเสียดทานสวนทางกับการเคลื่อนที่หรือแนวโน้มการเคลื่อนที่
  • เขียนทิศบวกให้ชัดก่อนตั้ง F = ma

อยากได้แผนการเรียนที่เหมาะกับลูก?

บอกหลักสูตร ระดับชั้น วันสอบ (ถ้ามี) และเป้าหมายของลูก ทีมวิชาการจะแนะนำแผนเริ่มต้นให้ เรียนตัวต่อตัวได้ทั้งที่สถาบันและออนไลน์

สนใจเรียนตัวต่อตัว: ติว A-Level ตัวต่อตัว

คำถามที่พบบ่อย

ต้องใส่ ma ลงใน free-body diagram ไหม?

ไม่ต้อง ma คือผลรวมของแรงทั้งหมด ไม่ใช่แรงอีกตัว การใส่ลงในภาพจะทำให้นับแรงซ้ำ

แรงเสียดทานเท่ากับ μR เสมอไหม?

ไม่เสมอไป F = μR ใช้เมื่อแรงเสียดทานถึงค่าจำกัด เช่น วัตถุกำลังไถล หรือกำลังจะเริ่มไถล ถ้ายังนิ่งอยู่ F อาจน้อยกว่า μR

โจทย์รอกสองก้อน ควรวาดยังไง?

วาด free-body diagram แยกทีละก้อน ใช้แรงตึงเชือก T เท่ากันทั้งสองฝั่งถ้าเชือกเบาและรอกลื่น แล้วตั้ง F = ma ของแต่ละก้อน

Max Academia มีติว International A-Level ตัวต่อตัว รวมถึง Mechanics และ Physics อ่านต่อ A-Level Physics: ตอบคำถาม Explain อย่างไร

Share the Post: